Een pakketpunt in je winkel: loont het om pakketten, betalingen van rekeningen en opwaarderingen aan te nemen?

Vroeg of laat klopt er bij elke kleine winkel iemand aan met het aanbod: word pakketpunt, laat ons een pakketautomaat buiten zetten, neem betalingen van rekeningen of het opwaarderen van beltegoed aan. Het verhaal klinkt altijd hetzelfde: geen investering nodig, er komen klanten binnen, en voor elk pakket is er een kleine vergoeding. Op een rustige ochtend klinkt dat als een aantrekkelijke bijverdienste.

De werkelijkheid is genuanceerder. Op de meeste plekken is de vergoeding per pakket klein, terwijl het pakket ruimte inneemt, het uitgeven tijd kost en het contract de aansprakelijkheid bij jou legt. Wat voor de ene winkel een goede deal is, maakt in een andere de rij aan de toonbank langer en ergert juist de vaste klanten. Het verschil zit bijna nooit in de vergoeding, maar in de vraag of de klant die voor een pakket komt nog iets anders koopt, en wanneer hij komt.

Dit artikel helpt je de beslissing op cijfers te baseren. We kijken naar de twee soorten inkomsten, een rekenvoorbeeld in neutrale eenheden, toonbanktijd en ruimte, het verschil tussen een pakketautomaat en uitgeven aan de toonbank, kort naar de andere diensten, de gevoelige punten van het contract, en hoe je in een proefperiode meet of het voor jou loont.

Twee soorten inkomsten: de vergoeding en de extra verkoop

Een pakketpunt heeft twee inkomstenbronnen, en die zijn heel verschillend. De ene is de vergoeding die de aanbieder betaalt voor elk uitgegeven of aangenomen pakket — die is zeker, maar meestal klein, en komt doorgaans maandelijks binnen, op basis van een overzicht. De andere is de extra verkoop: de klant die zijn pakket komt halen, pakt aan de toonbank ook een frisdrank, een brood of een chocoladereep mee. Die is onzeker, maar levert in de meeste winkels de echte waarde op.

• De vergoeding kun je meteen uitrekenen: aantal pakketten maal de vergoeding per pakket. Alleen is die zelden groot, en de aanbieder bepaalt hoeveel het is.
• De extra verkoop hangt af van hoeveel pakketklanten iets kopen, hoeveel, en tegen welke marge. Dat wordt niet door het contract bepaald, maar door het assortiment en de indeling van de winkel.
• Alleen wat de klant anders niet bij jou had gekocht, telt als extra verkoop. Kwam je vaste klant al elke dag binnen en haalt hij nu ook een pakket op, dan is dat geen nieuwe omzet.
• De waardevolste pakketklant is een nieuw gezicht: iemand die nooit eerder binnenkwam, leert de winkel kennen, en een deel van hen komt later ook zonder pakket terug.

Een rekenvoorbeeld: loont het op papier?

Het voorbeeld hieronder is een kleine winkel in een woonwijk, in neutrale eenheden. De vergoeding, de marge en het loon zijn in jouw markt anders, maar de berekening werkt op dezelfde manier. We zijn uitgegaan van 10 eenheden loonkosten per uur en een gemiddeld bonbedrag van ook 10 eenheden — vervang ze door je eigen cijfers.

Het voorbeeld laat twee dingen zien. Ten eerste blijft de vergoeding op zich maar net positief: kost het uitgeven van een pakket drie minuten in plaats van twee, dan kost de toonbanktijd 15 eenheden, en gaan de volledige inkomsten uit vergoedingen daaraan op. Ten tweede is het aandeel pakketklanten dat iets koopt het beslissende getal. Kopen er maar 5 in plaats van 20 procent van de pakketklanten iets, dan daalt de extra winst tot een kwart — bij 30 procent groeit hij met de helft. Daarom moet je tijdens de proefperiode niet het aantal pakketten, maar de aankopen van de pakketklanten het nauwkeurigst meten.

„De pakketvergoeding betaalt de toonbanktijd. De winst komt van de klant die bij zijn pakket ook een brood meeneemt.”

Toonbanktijd en rijen: de verborgen kostenpost

In het voorbeeld hebben we de toonbanktijd als loonkosten meegeteld, maar de echte kosten zijn vaak hoger. Valt het uitgeven van pakketten op een rustige ochtend, wanneer de medewerker toch tijd heeft, dan is de toonbanktijd bijna gratis. Maar valt het in de ochtendspits of na werktijd, wanneer er vijf mensen met een brood en een pak melk bij de kassa staan, dan vertraagt elk pakket de rij. Een deel van de wachtende klanten gaat de volgende keer ergens anders heen — en geen enkel overzicht zal dat verlies ooit laten zien.

• Kijk wanneer pakketklanten komen. Veel van hen komen na het werk, precies in de avondpiek van de winkel — valt het pakketverkeer dan, dan is een rij zo goed als gegarandeerd.
• Houd de pakketten dicht bij de toonbank op een overzichtelijke stelling, zodat je bij het uitgeven niet in het magazijn hoeft te zoeken. Zoeken is het grootste deel van de toonbanktijd.
• Help op drukke momenten eerst de klanten die boodschappen doen, en pas de pakketten in wanneer de rij even weg is — een bordje of één zin is genoeg om dat uit te leggen.
• Sta je er met z’n tweeën, dan helpt op drukke momenten de een de klanten en geeft de ander pakketten uit. Blijft het aantal pakketten hoog, dan wordt dit ook onderdeel van het personeelsrooster.
• Retourpakketten en uitgaande pakketten kosten meer tijd dan het uitgeven, met labelen, wegen en papierwerk. Vraag vooraf wat je in die gevallen moet doen.

Ruimte, stellingen en de kerstpiek

Pakketten hebben ruimte nodig, en die ruimte gaat af van het magazijn of van de plek achter de toonbank. Op een gemiddelde dag zijn een of twee planken genoeg, maar het pakketverkeer is niet gelijkmatig: op maandag, in uitverkoopperiodes en vooral voor kerst kan het zich vermenigvuldigen. Op die momenten liggen pakketten waar anders je eigen voorraad zou liggen — net wanneer ook de kerstvoorraad binnenkomt. Hoeveel je voor die periode bestelt, lees je in ons artikel Wanneer je de kerstbestelling plaatst, en hoeveel je bestelt; met pakketten moet je die ruimte bovendien delen.

• Reserveer een aparte stelling of kast alleen voor pakketten, en plan een reserveruimte voor het drukke seizoen — niet in het looppad en niet op de winkelvloer.
• Een pakket is niet jouw voorraad, maar zolang het bij jou is, ben jij ervoor verantwoordelijk. Bewaar het waar klanten er niet bij kunnen, en waar het ook na sluitingstijd veilig is.
• Vraag de aanbieder hoeveel pakketten je tegelijk moet kunnen bewaren, of er een bovengrens is, en wat er gebeurt als de ruimte vol is.
• De aanbieder haalt niet-opgehaalde pakketten na een vastgestelde tijd terug. Let erop dat dit goed gebeurt, want oude pakketten nemen de meeste ruimte in.

Een pakketautomaat buiten of uitgeven aan de toonbank?

Veel aanbieders bieden geen uitgifte aan de toonbank aan, maar een automaat voor de winkel of naast de ingang. In dat geval levert de winkelier meestal alleen de ruimte en de stroom; de koerier legt de pakketten erin, en de klant haalt ze eruit. Dat is minder werk — maar de klant komt ook de winkel niet binnen, tenzij hij dat wil.

Ook een automaat kan extra verkoop opleveren, maar daar moet je bewust voor werken. Staat de automaat naast de ingang, dan kunnen de etalage, een bordje over vers gebak of een drankenkoeling bij de deur een deel van de klanten naar binnen halen. Staat de automaat aan de andere kant van de winkel, om de hoek, dan merken de meeste klanten niet eens dat daar een winkel is.

Andere diensten: rekeningen betalen, opwaarderen, sleutels bijmaken, printen

Naast een pakketpunt kunnen ook andere diensten hun weg naar de winkel vinden. Elk heeft zijn eigen logica, maar drie vragen zijn voor allemaal hetzelfde: hoeveel geld je moet beheren, wie verantwoordelijk is als er iets misgaat, en hoeveel tijd het aan de toonbank kost.

Rekeningen betalen en opwaarderen hebben een valkuil: het bedrag dat door de kassa gaat is groot, maar het is niet van jou. Houd je het niet apart, dan springt de dagomzet omhoog, zit de kassa vol contant geld, en denk je gemakkelijk dat het goed gaat met de winkel. Het echte inkomen is alleen de vergoeding of commissie. Leg diensten dus altijd apart vast van je eigen productverkoop, en tel ook bij het kas opmaken het geld van anderen apart.

Het contract: wat je controleert voordat je tekent

De contracten van aanbieders liggen meestal al vast, en een kleine winkel kan er zelden veel aan veranderen. Des te belangrijker is het om ze te lezen en te weten wat je op je neemt. De punten hieronder zijn het waard om een voor een door te nemen, en waar iets onduidelijk is, vraag je het schriftelijk na.

Zo meet je of het loont

Het aanbod voor een pakketpunt gaat altijd over de vergoeding, maar de beslissing hangt af van de extra verkoop en de toonbanktijd — en die kun je alleen in je eigen winkel meten. Neem het zo mogelijk eerst aan voor een proefperiode van twee à drie maanden, en meet in die tijd. Een week of twee is niet genoeg, want klanten hebben tijd nodig om eraan te wennen dat ze hun pakketten bij jou ophalen.

• Meet de toonbanktijd: noteer op een paar dagen met een stopwatch of op een vel hoe lang het uitgeven duurt, en hoeveel pakketten er in de piekuren vallen.
• Tel de aankopen van de pakketklanten: zet op een turflijst bij de kassa een streepje voor wie ook iets anders koopt, en ongeveer voor hoeveel.
• Vergelijk de maanden voor en na de start: totale omzet, verkoop per uur en winst per categorie.
• Let op nieuwe gezichten: hoeveel pakketklanten later ook zonder pakket terugkomen. Dat is de waarde op lange termijn.
• Controleer het aantal pakketten op het maandoverzicht, en vergelijk het met je eigen aantekeningen.

Veelgemaakte fouten

• Alleen de vergoeding meetellen. De vergoeding betaalt de toonbanktijd; meet je de extra verkoop niet, dan weet je niet of het loont.
• Elke aankoop van een pakketklant als extra verkoop zien. Een vaste klant die al binnenkwam, is geen nieuwe omzet.
• Niet nadenken over de piek voor kerst. In december ontdek je dat het magazijn te klein is en de rij te lang.
• Een contract tekenen met een lange opzegtermijn en zonder proefperiode. Loont het niet, dan kom je er maandenlang niet vanaf.
• De pakketten die je bewaart op de winkelvloer of op een open stelling houden. Eén verdwenen pakket kan de vergoedingen van meerdere maanden tenietdoen.
• Het geld van anderen uit betalingen en opwaarderingen samen met je eigen omzet bekijken. De kassa is vol, maar de winst is klein.
• Vergeten dat je openingstijden een verplichting zijn geworden. Ook een vroege sluiting of een vakantie moet aan de aanbieder worden gemeld.

Stappen: zo begin je

1. 11. Reken vooraf je eigen voorbeeld uitSchat het verwachte aantal pakketten per dag, de vergoeding, het aandeel extra verkoop en de toonbanktijd, en vul de tabel hierboven in met je eigen cijfers. Dekt de vergoeding de toonbanktijd niet eens, dan moet de extra verkoop alles opbrengen.
2. 22. Kijk naar je urenBepaal op basis van je verkoop per uur wanneer de winkel op zijn drukst is en wanneer de medewerker tijd heeft. Vraag de aanbieder wanneer pakketklanten meestal komen.
3. 33. Lees het contractNeem exclusiviteit, aansprakelijkheid, de verplichte openingstijden, de opzegtermijn en de seizoenspiek door. Vraag om een proefperiode of een korte opzegtermijn, en maak twijfelachtige punten schriftelijk duidelijk.
4. 44. Maak de ruimte klaarReserveer vlak bij de toonbank een afsluitbare stelling, of een die buiten bereik van klanten is, en plan een reserveruimte voor het drukke seizoen. Werk de medewerkers in op de stappen voor het uitgeven, het identificeren van klanten en het afhandelen van retouren.
5. 55. Meet twee à drie maandenNoteer de toonbanktijd, de aankopen van de pakketklanten en de nieuwe gezichten, en leg dienstvergoedingen vast in een aparte categorie. Vergelijk de maanden met de periode voor de start.
6. 66. Beslis op basis van de cijfersReken aan het eind van de proefperiode het echte nettoresultaat uit: vergoeding plus extra winst, min de kosten van de toonbanktijd. Is het positief en schrikt de rij geen klanten af, ga dan door; zo niet, zeg dan op, of vraag naar een automaat.

Checklist

• Ik heb mijn eigen voorbeeld uitgerekend: aantal pakketten per dag, vergoeding, aandeel extra verkoop, gemiddeld bonbedrag, marge en toonbanktijd.
• Ik weet wanneer pakketklanten komen, en of dat botst met de piekuren van de winkel.
• Er is een stelling voor pakketten buiten bereik van klanten, en reserveruimte voor de piek voor kerst.
• Ik heb het contract gelezen: exclusiviteit, aansprakelijkheid, verplichte openingstijden, opzegtermijn, vergoeding en afrekening.
• Er is een proefperiode of een korte opzegtermijn, en ik weet hoe ik eruit kan stappen.
• Ik leg dienstvergoedingen en geld van anderen apart vast van mijn eigen productverkoop.
• Na twee à drie maanden beslis ik door de periodes voor en na de start te vergelijken.

Samenvatting

• Een pakketpunt levert twee soorten inkomsten op: de kleine maar zekere vergoeding, en de onzekere maar vaak grotere extra verkoop.
• De vergoeding betaalt meestal de toonbanktijd; de winst komt van de klant die bij zijn pakket ook iets koopt.
• De grootste verborgen kostenpost is de rij op drukke momenten — kijk wanneer pakketklanten komen.
• Een pakketautomaat betekent minder werk en minder klanten; uitgeven aan de toonbank betekent meer werk en meer verkoop.
• In het contract tellen aansprakelijkheid, de verplichte openingstijden, exclusiviteit en de opzegtermijn het zwaarst.
• Meet in een proefperiode van twee à drie maanden, en beslis op basis van de cijfers van voor en na de start.

Veelgestelde vragen